COVID-19-Ը ԵՎ ԲԱԺՆԵՏԵՐԵՐԻ ՏԱՐԵԿԱՆ ԺՈՂՈՎՆԵՐԸ. ՀԵՌԱԿԱ ՔՎԵԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆԸ` ՈՐՊԵՍ ՓՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

Download

Ներածություն

Կառավարության` սույն թվականի մարտի 16-ի որոշմամբ մինչև սույն թվականի ապրիլի 14-ը Հայաստանի Հանրապետության ամբողջ տարածքում սահմանվել է արտակարգ դրություն` կապված նոր Covid-19 վարակի աննախադեպ տարածման հետ: Միևնույն ժամանակ` վարակի հետագա տարածումը մեղմելու նպատակով բազմաթիվ հաստատություններ անցել են աշխատանքի հեռահար ռեժիմի, իսկ զանգվածային միջոցառումների անցկացման համար սահմանվել են մի շարք սահմանփակումներ:

 

Բաժնետերերի հեռահար ժողովներ

«Բաժնետիրական ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 66-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ ֆինանսական տարվա ավարտից հետո ոչ ուշ, քան վեց ամսվա ընթացքում ընկերությունները պարտավոր են գումարել տարեկան ընդհանուր ժողով:

Հաշվի առնելով, որ արդեն ավարտին է մոտենում մարտ ամիսը, և նկատի ունենալով Covid-19-ի հետագա տարածման և հասարակական կյանքի բոլոր բնագավառների վրա բացասական ազդեցության վերաբերյալ կանխատեսումները` պարզ է դառնում, որ տարեկան ժողովները պետք է անցկացվեն նշված բարդ և վտանգավոր ճգնաժամային ժամանակաշրջանում: Այդ կապակցությամբ հարց է առաջանում` արդյոք օրենսդրությունը թույլ է տալիս տարեկան ժողովներն անցկացնել հեռահար կարգով ու ինչ կարգավորումներ ունի հայկական օրենբսդրությունը հեռակա քվեարկության վերաբերյալ:

 

Գործող կարգավորումները

Հեռակա քվեարկություն

Չնայած գործող օրենսդրությունը թույլ է տալիս հեռակա քվեարկության միջոցով ընդհանուր ժողովի որոշումների ընդունումը, այնուամենայնիվ, դա չի վերաբերում տարեկան ժողովներին: Մասնավորապես, տարեկան ժողովում հեռակա կարգով քվերակելու իրավունք ունեն բացառապես բաժնետոմսերի անվանատերերը` այն դեպքում, երբ այդպիսիք կան բաժնետերերի (անվանատերերի) ցուցակում: Ավելին, հեռակա կարգով քվեարկություն չի թույլատրվում նաև այն պարագայում, երբ տարեկան ժողով տեղի չունենալու դեպքում տարեկան ժողովի բացառիկ իրավասությանը վերապահված հարցերի[1] վերաբերյալ որոշումներն ընդունվում են արտահերթ ժողովում:[2]

Վերոնշյալի կապակցությամբ պետք է շեշտել, որ ներկա կարգավորման պարագայում էլ մի շարք ընկերություններ ունեն իրական ժամանակում առցանց  ժողովների և հեռակա քվեարկության կազմակերպման ընթացակարգեր, հատկապես երբ բաժնետերերիւ քանակը փոքր է:[3] Այնուամենայնիվ, օրենսդրական կարգավորման վերը նշված թերություններն ամեն դեպքում պարունակում են ռիսկեր այդպիսի ընթացակարգեր մշակած ընկերությունների համար: Մասնավորապես, էլեկտրոնային քվեաթերթիկների օրենսդրական կարգավորման բացակայության պայմաններում հատկապես շատ բաժնետերեր ունեցող ընկերություններում առցանց քվեարկության կազմակերպումը, մասնավորապես` մասնակիցների ձայները հաշվելը, դառնում է բավականին բարդ:[4]

Ավելին, օրենքի նշված իմպերատիվ կարգավորումների պարագայում առկա է ռիսկ, որ այդպիսի քվեարկությամբ ընդունված որոշումները շահագրգիռ անձանց (օր.` բաժնետերերի) կողմից բողոքարկվելու պարագայում կարող են ճանաչվել անվավեր: Միևնույն ժամանակ, ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ ի տարբերություն վերոնշյալ կարգավորումների` սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների վերաբերյալ օրենսդրությունն այս առումով ավելի ճկուն է. «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքը հեռակա քվեարկության որևէ սահմանափակում չի նախատեսում:[5] Ավելին, սահմանվում են հեռակա քվեարկության ձևեր: Մասնավորապես, նման քվեարկություն կարող է անցկացվել փաստաթղթերը փոստային, հեռագրային, հեռատիպային, հեռախոսային, էլեկտրոնային կամ փոխանցվող և ընդունվող հաղորդագրությունների իսկությունը և դրանց փաստաթղթային հաստատումն ապահովող կապի այլ միջոցներով փոխանակելու միջոցով:[6]

Ծանուցումներ

Պանդեմիայով պայմանավորված` սոցիալական շփումների սահմանափակման համատեքստում մտահոգությունների տեղիք են տալիս նաև տարեկան ժողովի ծանուցման կարգի վերաբերյալ գործող կարգավորումները: Մասնավորապես, ընկերության կանոնադրությամբ ծանուցման այլ ձև նախատեսված չլինելու դեպքում բաժնետերերի ծանուցումը և քվեաթերթիկների տրամադրումն իրականացվում է պատվիրված նամակ ուղարկելու կամ առձեռն հանձնելու միջոցով:[7]

Այսինքն, վերոնշյալ` վարակի պայմաններում բախվում ենք մի իրավիճակի, որում այն դեպքերում, երբ ընկերության կանոնադրությամբ նախատեսված չէ ծանուցման էլեկտրոնային ձև, այդպիսի ծանուցումը պետք է պարտադիր իրականացվի թղթային փաստաթղթեր հանձնելով: Ստացվում է, որ ոչ միայն տարեկան ժողովի անցկացման սահմանված կարգն է պարունակում վարակի հետագա տարածման բազմաթիվ ռիսկեր, այլև ծանուցման կարգը:

 

Ի՞նչ անել

Ներկա պահին` երբ Covid-19-ի դեպքեր են գրանցվել աշխարհի 187 երկրներում,[8] դրա հետ կապված համակարգային ռիսկերի կառավարմանն ուղղված քայլերի ձեռնարկումը դարձել է ոչ միայն տնտեսական, այլև բարոյական հրամայական` այդ թվում նաև կազմակերպությունների սոցիալական պատասխանատվության համատեքստում:

Այսպիսի իրավիճակում աշխարհի բազմաթիվ երկրներում վերանայվում են կորպորատիվ կառավարման «ավանդական» սկզբունքները և գործիքները: Օրինակ` Շվեյցարիայում օրենսդրական մակարդակով արգելվել է մինչև ապրիլի 19-ը անցկացնել բաժնետերերի «ֆիզիկական» ժողովներ, և թույլատրվել է հեռակա քվեարկության կարգով տարեկան ժողովների անցկացումը:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա, ինչպես նշվել է վերևում, ՀՀ օրենսդրությունն արգելում է տարեկան ժողովների անցկացումը հեռակա քվեարկության կարգով, ինչը նշանակում է, որ Covid-19-ի հետագա տարածման կանխման նպատակով տարեկան ժողովներում հեռակա քվեարկության, ինչպես նաև տարեկան ժողովների վերաբերյալ էլեկտրոնային ծանուցման անցնելու համար առաջին հերթին անհրաժեշտ է, որ համապատասխան փոփոխություններ կատարվեն «Բաժնետիրական ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքում: Եվ չնայած այն հանգամանքին, որ այս ակնարկում շեշտադրվում է հեռակա քվեարկության ներդրման անհրաժեշտությունը Covid-19-ի հետ կապված բացասական երևույթները կանխելու համատեքստում, մենք վստահ ենք, որ այդպիսի մեխանիզմների ներդրումը դրական հետևանքներ կունենա նաև մի շարք այլ հարթություններում, օրինակ` կապահովի ռեսուրսների էական խնայություն:

Միևնույն ժամանակ, սույն ակնարկում ներկայացված ռիսկերի հաղթահարման առումով կարևոր է, որ օրենսդրական փոփոխությունները բավարարեն մի շարք չափանիշների, մասնավորապես.

  • փոփոխությունների ուժով պետք է ժողովի կազմակերպչին իրավունք տրվի հրավիրելու առցանց ժողով և կազմակերպելու էլեկտրոնային քվեարկություն նույնիսկ այն դեպքում, երբ կանոնադրությամբ նման հնարավորություն նախատեսված չէ,
  • պատշաճ քվեարկություն ապահովելու նպատակով ժողովի կազմակերպիչը պետք է մշակի էլեկտրոնային քվեաթերթիկներ, որոնք հնարավորություն կընձեռեն ապահովելու ժողովի օրակարգում ընդգրկված բոլոր հարցերի առնչությամբ պատշաճ քվեարկությունը,
  • փոփոխությունների ուժով ժողովի մասին ծանուցումն ու փաստաթղթերի հանձնումը ևս պետք է հնարավոր լինի իրականացնել էլեկտրոնային եղանակով:

 

[1] Այդպիսիք են ընկերության տարեկան հաշվետվությունների, հաշվապահական հաշվեկշիռների, շահույթների և վնասների հաշվի, շահույթների և վնասների բաշխման հաստատումը, տարեկան շահութաբաժինների վճարման մասին որոշման ընդունումը և տարեկան շահութաբաժինների չափի հաստատումը:

[2] Տես «Բաժնետիրական ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 69-րդ հոդվածը:

[3] Այդպիսի ընթացակարգերն որպես կանոն սահմանվում են կանոնադրությամբ:

[4] Օրինակ` եթե 2-5 բաժնետերեր ունեցող ընկերություններում հնարավոր է քվեարկությունը կազմակերպել տեսակապի միջոցով և արագ ու առանց խնդիրների հաշվել ձայները, ապա մի քանի տասնյակ և ավելի բաժնետերեր ունեցող ընկերությունների համար դա չափազանց դժվար կարող է լինել:

[5] Տես «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածը:

[6] Նմանատիպ կարգավորում կա նաև «Հիմնադրամների մասին» ՀՀ օրենքում: Տես նշված օրենքի 26-րդ հոդվածի 4-րդ մասը:

[7] Տես «Բաժնետիրական ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասը:

[8] Անընդհատ թարմացվող վիճակագրական տվյալները հասանելի են հետևյալ հղումով` https://www.worldometers.info/coronavirus/: