Պարտատոմսերի առանձնհատկությունները, պարտատոմսի տեղաբաշխման փուլերը

Պարտատոմսը ներդրումային (ինվեստիցիոն) արժեթղթի տեսակ է։ Դրա թողարկումը ընկերությունների կողմից գումար ներգրավելու, այսինքն՝ ֆինանսավորվելու միջոցներից մեկն է: Այս ակնարկում փորձել ենք հակիրճ ներկայացնել թողարկման գործընթացը:

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

Պարտատոմս է համարվում այն արժեթուղթըորը հավաստում է ներդրում կատարելուց հետոհամապատասխան ժամկետում պարտատոմս թողարկած Ընկերությունից ազդագրով սահմանվածարժեքը ստանալու ներդրողի իրավունքը

 

ՊԱՐՏԱՏՈՄՍԻ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ 

Գումար ներգրավելու այլ գործիքներ ընտրելու փոխարեն պարտատոմսեր թողարկելու որոշումըկարող է պայմանավորված լինել բազմաթիվ գործոններով

 

Պարտատոմսթե՞ վարկ

 

Պարտատոմսերի թողարկումը ընկերություններին գործելու զգալիորեն ավելի մեծհնարավորություն է տալիսՊարտատոմսերը ընկերություններին ազատում են այնսահմանափակումներիցորոնք հաճախ կիրառվում են բանկային փոխառությունների (վարկերդեպքումՕրինակբանկերը հաճախ կարող են արգելել ընկերություններին հետագայում ստանձնելավելի մեծ ծավալով պարտավորություններ այլ անձանց առջևքանի դեռ ընկերության կողմից չենմարվել տվյալ բանկի առջև ունեցած պարտավորություններըՆման սահմանափակումները կարողեն խոչընդոտել բիզնես վարելու ընկերության ունակությանը և սահմանափակել դրագործառնական հնարավորությունները:

 

Պարտատոմսթե՞ բաժնետոմս

 

Ինչ վերաբերում է բաժնետոմսի նկատմամբ պարտատոմսի ունեցած տարբերություններինապաբաժնետոմսերի ձեռքբերումը ներդրողներին տալիս է ընկերությունում իրենց ներդրած գումարինհամարժեք չափով ունենալ սեփականության իրավունք ընկերության նկատմամբ։ Նոր բաժնետերերներգրավելու միջոցով ընկերությունում փոխվում է որոշում կայացնողների կազմը։

 

Բացի այդբաժնետոմսերի քանակի ավելացումը կարող է հանգեցնել մեկ բաժնետոմսից ստացվածշահույթի նվազմանը (EPS - earnings per share), ինչը հանգեցնում է սեփականատերերի կողմիցստացվող սպասվելիք շահութաբաժնի նվազմանՄեկ բաժնետոմսի շահույթը այն ցուցանիշներիցմեկն էորին ներդրողները ուշադրություն են դարձնում ընկերության ֆինանսական վիճակըգնահատելիսՄեկ բաժնետոմսից ստացված շահույթի նվազումըընդհանուր առմամբդիտվում էորպես իրադարձությունների անբարենպաստ զարգացումՈւստիպարտատոմս թողարկելումիջոցով ֆինանսավորվելու դեպքում ընկերությունը կարող է զերծ մնալ հետևանքների նմանանբարենպաստ զարգացումից։

 

ՊԱՐՏԱՏՈՄՍԵՐԻ ՀՐԱՊԱՐԱԿԱՅԻՆ ՏԵՂԱԲԱՇԽՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԸ

  1. Կորպորատիվ որոշման կայացում

 

Պարտատոմսերի թողարկման առաջին փուլն ընկերության իրավասու մարմնի կողմիցհամապատասխան որոշման ընդունումն է։ Այն դեպքումերբ ընկերության իրավասու մարմնիկողմից ֆինանսավորման համար ընտրվում է պարտատոմսերի թողարկման եղանակըընկերության համապատասխան իրավասու մարմինը (ժողովըխորհուրդըընդունում է դրանցթողարկման մասին որոշում։ Որոշմամբ հաստատվում է նաև ազդագիրը (պրոսպեկտուս)։

 

Ազդագիրը ծավալուն փաստաթուղթ էորը մշակվում է մասնագետների խմբի կողմիցևներկայացվում է Կենտրոնական բանկում գրանցման։ Առավել պարզ ձևակերպմամբ՝ ազդագիրըթողարկողի և առաջարկվող արժեթղթերի վերաբերյալ ամբողջական տեղեկատվությունպարունակող փաստաթուղթ էորը ներդրողին հնարավորություն է տալիս այդ պարտատոմսըգնելու կամ չգնելու վերաբերյալ որոշում կայացնել

 

  1. Ազդագրի գրանցումը ՀՀ կենտրոնական բանկում

 

Կազմվելուց հետո ազդագիրը պետք է ներկայացվի ՀՀ կենտրոնական բանկ՝  գրանցմաննպատակով։ 

 

Անհրաժեշտ է նկատի ունենալոր ներկայացվող ազդագրերը գրանցելը Կենտրոնական բանկիկողմից կարող է մերժվել միայն օրենքով սահմանված ձևական պահանջները չպահպանելուպարագայումևչնայած տարածված թյուրըմբռնմանըորևէ այլ հիմքով ազդագրի գրանցումըմերժելու իրավասություն ՀՀ կենտրոնական բանկը չունի։ Այսինքն՝ Կենտրոնական բանկնազդագիրը հաստատելով չի հավաստում դրանում պարունակվող տեղեկությունների իսկությունըայլ առավելապես վերահսկում է օրենսդրության պահանջների պահպանումըստուգում՝ արդյոքբոլոր տեղեկությունները ներառված ենթե՞ ոչ։

 

ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից գրանցվելուց հետո ազդագիրը հրապարակվում է թողարկողիկողմից առնվազն էլեկտրոնային եղանակովթողարկողի կամ տեղաբաշխողի  ինտերնետային կայքում

 

Կենտրոնական բանկընույնպես պարտավոր է իր գրանցած ազդագիրը հրապարակել իր պաշտոնականինտերնետային կայքում։

 

  1. Կարգավորվող շուկայում առևտրին թույլտվությունը

Առանձնացվում են առևտրի թույլտվության հետևյալ շուկաները.

  

  1. Հիմնական ցուցակ (Abond),
  2. Երկրորդային ցուցակ (Bbond),
  3. Ազատ շուկա (Cbond):

 

Հարկ է ընդգծելոր նշված շուկաների միջև վերահսկման տեսանկյունից էական տարբերություններչկան։ 

 

 

  1. Հրապարակային տեղաբաշխում

 

Հրապարակային տեղաբաշխում է համարվում արժեթղթերի առաջին վաճառքը ներդրողներին։ 

 

Հրապարակային տեղաբաշխումն սկսելու պահից Օրենքով նախատեսված համապատասխանժամկետի պահպանմամբթողարկողը պարտավոր է Կենտրոնական բանկ ներկայացնելհաշվետվություն՝ տեղաբաշխման ընթացքի և արդյունքների մասինԿենտրոնական բանկինորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված ձևով և կարգով:

 

Պարտատոմսի նկատմամբ իրավունքները հավաստվում են ռեեստրավարի մոտ նշում կատարելով։Անվանական պարտատոմսի նկատմամբ սեփականության իրավունքը փոխանցված է համարվումայն պահիցերբ Կենտրոնական դեպոզիտարիայում կամ այլ պահառուի մոտ այն գրանցվում էգնորդի (կամ նրա անվանատիրոջանունով:

 

  1. Պարտատոմսերի մարում

 

Պարտատոմսի մարումը թողարկողի կողմից ներդրողներին՝ նրանց ներդրած գումարի և դրանկատմամբ հաշվարկվող տոկոսի (արժեկտրոնիվճարումն է։

 

Պետք է նշելոր օրենքներով և ՀՀ կենտրոնական բանկի կարգավորումներով լուծված չէ այն հարցըթե ինչպես է վերահսկվում հրապարակային եղանակով թողարկված պարտատոմսերի ժամկետիավարտով պայմանավորված ներդրողներին հետ վճարման գործընթացը։ Օրինակ՝ թողարկողներիհամար սահմանված չէ ներդրողներին կատարած իրենց վճարումների վերաբերյալհաշվետվություններ ներկայացնելու պարտադիր պայման։ Նշված խնդիրըմեր կարծիքովկարգավորման կարիք ունիքանի որ այս փուլը ներդրողների իրավունքների պաշտպանությանկարևոր փուլերից է։

 

Մեր թիմը կարող է Ձեզ օգնել տրամադրելով անհրաժեշտ իրավաբանականխորհրդատվություն պարտատոմսերի տողարկման հարցումինչպես նաև աջակցել` թողարկմանհետ կապված գործընթացներում։

 

ԾանուցումԱյստեղ ներկայացված մտքերը ունեն տեղեկատվական բնույթ և չենհանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն

 

 

 

 

Նելլի Կիրակոսյան

Գլխավոր իրավախորհրդատու, փաստաբան

[email protected]

Միլենա Թաշչյան

Իրավախորհրդատու, փաստաբան

 

[email protected]

Մերի Համբարձումյան

Կրտսեր իրավախորհրդատու, փաստաբանի օգնական

 

[email protected]  

 

 

 

nelly-kirakosyan

 

 

 

8ae06b0c-1444-4b07-b2d1-4c9c759bc448-2

 

 

 

mary-new